Lokalizacja przewodów i kabli oraz uszkodzeń w instalacji
Prace związane z poszukiwaniem kabli i przewodów oraz ich tras ułożenia od zawsze sprawiały nie lada trudność i często powodowały frustrację osób, które były zmuszone wykonać takie zadanie. Pomimo, że dobra praktyka instalatorska oraz wytyczne zawarte np. w normie N SEP-E-002 określają strefy prowadzenia przewodów w ścianach, to w rzeczywistości często bylejakość, lenistwo i brak konsekwencji wygrywają z rzetelnością. Skutkuje to m.in. pojawianiem się przewodów elektrycznych w najmniej spodziewanych miejscach.
Naturalnie podłogi i sufity to również obszary, w których prowadzi się kable. Zatem instalacja elektryczna może znaleźć się wszędzie, co sprawia kłopot przy wykonywaniu budowlanych prac wykończeniowych i remontowych. Wynikiem prac bez wcześniejszego wytrasowania przewodów i kabli może być np. ich uszkodzenie, spowodowane przewierceniem, przebiciem czy zwarciem przez metalowy wkręt.
Rys. 1. Zalecane strefy układania przewodów w pomieszczeniach mieszkalnych.
Rys. 2. Stan bezpośrednio przed ułożeniem przewodów.
Kolejną sytuacją, nader często spotykaną, to lokalizacja wypustów, które po przejściu ekipy tynkarskiej w magiczny sposób zniknęły z pola widzenia, uniemożliwiając montaż gniazd lub łączników. Inwentaryzacja starych instalacji, nierzadko układanych z dużą finezją, identyfikacja zabezpieczeń, znajdowanie zwarć i przerw w obwodach elektrycznych stanowią trudne zadanie nawet dla doświadczonych profesjonalistów.
W celu określenia przebiegu trasy przewodów, jak również miejsc występujących w nich uszkodzeń, wykorzystywane są zjawiska fizyczne, a uściślając rozchodzenie się pola elektromagnetycznego. Po podłączeniu do obwodu otwartego nadajnika emitującego zmodulowany sygnał napięcia przemiennego, obwód ten działa niczym antena emitująca pole elektryczne. W sytuacji gdy nadajnik zostanie podłączony do obwodu zamkniętego lub będącego pod napięciem, wytworzone zostanie pole magnetyczne. Odbiornik ma za zadanie zaprezentowanie natężenia odebranego sygnału w postaci liczbowej i graficznej. Na podstawie jego zmian można określić położenie obiektu emitującego pole elektromagnetyczne.
Wykrywanie przewodów elektrycznych w ścianach – dostępne rozwiązania
Jeśli chodzi o wykrywanie kabli w ścianach, dostępne są różne metody, którymi można się posłużyć. Poniżej opisujemy zarówno powszechnie znane, jak i znacznie mniej rozpowszechnione metody umożliwiające wykrywanie przewodów w ścianie.
1. Plany instalacji w budynku/mieszkaniu
W przypadku relatywnie nowych budynków, plany instalacji znajdujących się w danym obiekcie mogą okazać się realną pomocą podczas określania, jak idą kable w ścianie. Pamiętaj jednak, że plany (o ile istnieją), nie zawsze muszą w pełni odzwierciedlać rzeczywistość – choćby ze względu na to, że niejednokrotnie zmiany w układzie instalacji elektrycznej są wprowadzane na etapie prac wykończeniowych. Dość często takie modyfikacje nie zostają uwzględnione i naniesione na istniejący projekt instalacji.
Dlatego weryfikacja przebiegu przewodów wyłącznie w oparciu o teoretyczne założenia projektowe nigdy nie będzie skuteczna w 100%, ale pomoże przynajmniej w przybliżeniu określić, czy w danym miejscu ściany bądź sufitu przebiega jedna z tras przewodów.
2. Aplikacja na smartfona umożliwiająca wykrywanie przewodów elektrycznych w ścianie
Aplikacja do wykrywania kabli w ścianie to dość nowa metoda, dostępna praktycznie dla każdej osoby, która posiada smartfon. Tego rodzaju aplikacje wykorzystują do działania sensory i czujniki zamontowane w nowoczesnych smartfonach, a samych aplikacji jest wiele – od całkowicie darmowych po programy płatne. Pamiętaj jednak, że nawet najlepsze czujniki smartfona nie są tak precyzyjne ani czułe, jak specjalistyczne elektronarzędzia. Z tego względu skuteczność aplikacji do detekcji kabli jest raczej przeciętna, zaś dokładne wykrycie przewodów w ścianie pod tynkiem może się okazać nawet zwyczajnie niemożliwe.
3. Kamera termowizyjna jako przyrząd do wykrywania przewodów elektrycznych w ścianie
Użycie kamery termowizyjnej, która działa na zasadzie detekcji ciepła emitowanego przez przewody elektryczne pod napięciem, może okazać się skutecznym sposobem na ustalenie przebiegu tras kablowych w pomieszczeniu. Dotyczy to szczególnie tras kablowych i przewodów o dużym obciążeniu prądowym. Nie jest to jednak rozwiązanie pozbawione pewnych wad.
Po pierwsze, termowizja pozwoli zidentyfikować jedynie te przewody, które są pod napięciem. W przypadku przewodów czy kabli, przez które prąd nie przebiega od dłuższego czasu, termowizja może okazać się niewystarczająca, ponieważ nie będą się one odróżniać temperaturowo od ściany.
Po drugie, dobrej klasy kamery termowizyjne to urządzenia drogie, których ceny sięgają nierzadko tysięcy złotych. W większości przypadków taki wydatek nie jest uzasadniony ekonomicznie, jeśli kamera termowizyjna ma służyć wyłącznie jako wykrywacza przewodów w ścianie – tym bardziej, że na rynku są dostępne znacznie tańsze rozwiązania o porównywalnej lub większej skuteczności.
4. Elektroniczne urządzenie do wykrywania przewodów w ścianie
Specjalistyczne elektronarzędzia do wykrywania przewodów w ścianach to szeroka grupa urządzeń, które różnią się zarówno pod względem konstrukcyjnym, jak i ze względu na zasadę działania oraz spektrum oferowanych funkcji dodatkowych.
Detektor przewodów w ścianie
Detektory kabli i przewodów znajdujących się w ścianach, określane popularnie jako wykrywacze przewodów, to urządzenia pozwalające określić przebieg przewodów instalacyjnych wewnątrz ścian bez ingerencji w ich strukturę. Bardziej zaawansowane detektory są w stanie z dość dużą precyzją określić lokalizację oraz głębokość przewodów, a także materiał, z jakiego dany przewód jest wykonany.
Urządzenia z tej grupy różnią się budową i liczbą funkcjonalności, ale w znakomitej większości działają w oparciu o emisję sygnału elektromagnetycznego, który jest odbijany przez wykrywany materiał zgodnie z ustawieniami urządzenia, umożliwiając jego zlokalizowanie w ścianie.
W zależności od typu i modelu urządzenia można za ich pomocą wykrywać:
przewody pod napięciem,
metale żelazne,
metale nieżelazne,
drewno.
Lokalizator przewodów
Lokalizatory przewodów i kabli to grupa urządzeń dla profesjonalnych zastosowań, a urządzenia do niej należące często są mylone z detektorami. Pomimo podobieństwa nazw oraz niektórych funkcjonalności, lokalizatory kabli są przeznaczone przede wszystkim do precyzyjnego lokalizowania wybranych przewodów (żył) w gęstych wiązkach, np. w kablach telekomunikacyjnych, skrętkach czy kablach koncentrycznych. Pozwalają również w łatwy sposób zidentyfikować, która żyła jest przerwana w danej wiązce. Najważniejszą cechą odróżniającą lokalizatory przewodów od detektorów jest fakt, że bezwzględnie nie można z nich korzystać do lokalizacji żył w kablach pod napięciem. Z tego względu potocznie używane określenie “lokalizator przewodów w ścianach” dotyczy tak naprawdę detektorów, a nie profesjonalnych lokalizatorów przewodów.
